Tahıl ürünlerini tükettikten sonra tekrar tekrar şikâyetler mi yaşıyorsunuz? Bunlar çölyak hastalığının, yani gluten intoleransının belirtileri olabilir. Ancak aynı belirtiler buğday hassasiyeti, gluten hassasiyeti ya da buğday alerjisi kaynaklı da olabilir. Çölyak hastalığı için güvenilir tanı yalnızca bir doktor muayenesinde konulabilir. Aile hekimi Dr. Petra Zantl, tıbbi çölyak testinin nasıl yapıldığını, çölyak antikorlarının rolünü ve ne zaman ince bağırsak biyopsisi alındığını açıklıyor. Ayrıca doktor randevunuza hazırlanmanıza yardımcı olmak için bir tanı kontrol listesi de hazırladık.
Birçok kişi, ekmek tükettikten sonra yaşadığı sorunları gluten intoleransı olarak yorumlar. Bu düşünce anlaşılabilir bir yaklaşımdır; çünkü gluten proteini buğday, çavdar ve arpa gibi birçok tahılda bulunur. Bu nedenle tahıl ürünleri tüketildikten sonra ortaya çıkan belirtiler çölyak hastalığının bir işareti olabilir. Ancak bu semptomlar aynı zamanda buğday hassasiyeti, gluten hassasiyeti veya buğday alerjisini de düşündürebilir.
Mide ve bağırsaklarınızda neler olup bittiğini gerçekten öğrenmek istiyorsanız, çölyak hastalığı açısından bir sağlık kuruluşunda test yaptırmanız gerekir. İlk ve en önemli adım, aile hekiminizden randevu almaktır.
⚠️ Muayeneye kadar gluten içeren besinleri tüketmeye devam etmeniz çok önemlidir. Aksi takdirde test sonuçları yanıltıcı olabilir.
Gluten intoleransına dair bulgular varsa, doktor tarafından basit bir kan testi istenir. Bu testte, tıbbi adıyla doku transglutaminaz IgA antikorları (tTG-IgA) ölçülür. Kan sonuçlarının güvenilirliğini artırmak için total IgA düzeyi de değerlendirilir. Çölyak antikorlarının yüksek çıkması, çölyak hastalığı için güçlü bir göstergedir.
Kaynak: Alman Çölyak Derneği (DZG)
(Erişim tarihi: 26.03.2025)
Kan testinde anormallik saptanırsa, yetişkin hastalar tanının doğrulanması için bir gastroenteroloji kliniğine veya muayenehanesine yönlendirilir. Burada genellikle ayaktan yapılan bir endoskopi sırasında, ince bağırsaktan küçük bir doku örneği alınır.
İnce bağırsak biyopsisi, çölyak hastalığının tıbbi tanısında önemli bir dönüm noktasıdır. Çölyak hastalığı, bağışıklık sisteminin ince bağırsak mukozasına zarar verdiği otoimmün bir hastalıktır. Biyopsi bulguları, kan testindeki şüpheyi doğrularsa çölyak tanısı büyük ölçüde netleşmiş olur.
Bir sonraki adım, çölyak konusunda deneyimli bir beslenme uzmanına yönlendirilmedir. Çölyak hastalığında tek etkili tedavi, ömür boyu sıkı bir glutensiz diyete geçilmesidir. Diyetle birlikte belirtilerde belirgin bir iyileşme görülürse, çölyak hastalığı tanısı doğrulanmış kabul edilir.
Testler çölyak hastalığını dışlıyorsa, doktor bu kez sorunun buğday alerjisinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını değerlendirebilir. Alerji tanısında semptom günlüğü tutulması standart bir yaklaşımdır. Ayrıca kanda IgE antikorları ölçülebilir ve buğday için cilt prick testi uygulanabilir. Bu testte buğday içeren bir solüsyon cilde damlatılır ve cilt hafifçe çizilir. Ciltte reaksiyon oluşması alerjiye işaret eder.
Bu testler de normal çıkarsa, belirtiler buğday hassasiyeti veya gluten hassasiyetine bağlı olabilir. Gluten; patates cipslerinden sirke ve soya sosuna kadar birçok beklenmedik üründe bulunabildiğinden, nedenin belirlenmesi çoğu zaman zordur. Sorunun tahılla ilgisi olmayabilir; laktoz veya fruktoz intoleransı gibi diğer karbonhidrat intoleransları da sık görülen nedenler arasındadır. Bu olasılıklar mutlaka aile hekiminizle görüşülmelidir. Eğer belirli bir neden saptanamazsa, irritabl bağırsak sendromu da değerlendirmeye alınabilir.
Sonuç
Tahıl ilişkili gastrointestinal şikâyetlerin birçok farklı nedeni olabilir. Bu nedenle şikâyetlerin arkasında ne olduğunu netleştirmek son derece önemlidir. Doğru tanıya giden yoldaki en önemli adım, bir doktora başvurmaktır.