Bağırsak Sağlığının Demir ve B12 Vitamini Alımı Üzerindeki Etkisi

expert talk mit Birgit Blumenschein

Sağlıklı bir bağırsak, tükettiğimiz besinlerin vücut tarafından doğru şekilde emilebilmesi için gereklidir ve bu nedenle sağlıklı bir bedenin temelini oluşturur. Birgit Blumenschein, Münster’de beslenme danışmanlığı ve diyet tedavisi alanında hizmet veren bir merkez yürütmektedir. Bu uzman söyleşisinde deneyimli diyetisyen ve sertifikalı tıp eğitimcisi, bağırsak sağlığı ile demir ve B12 vitamini alımı arasındaki ilişkiyi ve tedavi edilmemiş çölyak hastalığında bu eksikliklerin neden kaçınılmaz olduğunu açıklamaktadır.

Bağırsak sağlığı, demir ve B12 vitamini arasındaki ilişki nedir?

Demir ve B12 vitamini de dâhil olmak üzere birçok önemli besin öğesi ince bağırsakta emilir. Sağlıklı bir ince bağırsak mukozası, villus adı verilen çok sayıda küçük çıkıntı sayesinde oldukça geniş bir yüzey alanına sahiptir. Bu durum, ince bağırsağın görece kısa uzunluğu boyunca çok sayıda besin öğesinin emilerek kana taşınmasını sağlar. İnce bağırsakta emilen besin öğeleri arasında B12 vitamini gibi önemli vitaminler ve demir gibi eser elementler yer alır. Ancak ince bağırsağı etkileyen hastalıklar söz konusu olduğunda, besin emilimi yeterli düzeyde gerçekleşemez ve bu durum tüm vücut sağlığını olumsuz etkileyebilir. Örneğin tedavi edilmemiş çölyak hastalığında, emilim kapasitesinin azalmasına bağlı olarak sıklıkla demir ve B12 vitamini eksikliği görülür.

Çölyak hastalığında ince bağırsakta tam olarak ne olur?

Çölyak hastalığında, normalde zararsız bir besin bileşeni olan gluten, otoimmün bir reaksiyon nedeniyle tolere edilemez. Örneğin buğdayda bulunan bu protein, vücut tarafından zararlı olarak algılanır. Bu durum ince bağırsak mukozasında iltihaplanmaya yol açar ve villusların hasar görmesine, hatta kaybolmasına neden olur. Sonuç olarak besinlerin emilimi için gerekli yüzey alanı azalır. Tedavi edilmemiş çölyak hastalığında, B12 vitamini ve demir gibi birçok besin öğesi vücuda yeterli düzeyde alınamaz.

shutterstock_1020163204.jpg

Demirin vücuttaki rolü nedir ve demir eksikliği nasıl ortaya çıkar?

Demir, vücutta öncelikle kan yoluyla oksijen taşınması ve kaslara oksijen sağlanması için gereklidir. Oksijen taşıyıcısı olarak demir, birçok metabolik sürecin sağlıklı bir şekilde işlemesinde önemli rol oynar. Bu durum beyin sinir hücreleri için de geçerlidir. Örneğin tedavi edilmemiş çölyak hastalığında görülen demir eksikliği, kan yoluyla oksijen taşınmasının azalmasına neden olur. Bu durum diğer organları da etkiler; kaslar daha çabuk yorulur ve kişide genel bir yorgunluk hissi ortaya çıkar.

B12 vitamininin vücuttaki rolü nedir ve B12 vitamini eksikliği nasıl ortaya çıkar?

B12 vitamini, zihinsel ve fiziksel performans için son derece önemlidir. Vücutta yeterli sayıda kırmızı kan hücresi üretilmesi ve bu hücrelerin oksijen taşıyabilmesi için gereklidir. Ayrıca enerji metabolizması ve sinir sistemi fonksiyonlarında pek çok süreçte kofaktör olarak görev alır. Tedavi edilmemiş çölyak hastalığında görülebilen B12 vitamini eksikliğinde, yeterli kırmızı kan hücresi üretilemez ve oksijen sinirler ile kaslara yeterince taşınamaz. Bu da çabuk yorulmaya ve performans düşüklüğüne yol açar.

Sürekli yorgunluk ve performans düşüklüğü neden mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir?

Kişiler çabuk yoruluyor ve kaslarının yeterince güçlü olmadığını hissediyorsa, bunun altında demir veya B12 vitamini eksikliği yatıyor olabilir. Bu tür eksiklikler kan testleri ile tespit edilebilir. Ayrıca uzun süredir devam eden ve nedeni bilinmeyen sindirim sorunları veya şişkinlik varsa, bunun arkasında çölyak hastalığı gibi bir bağırsak hastalığı bulunabilir. Bu nedenle mutlaka tıbbi değerlendirme yapılmalıdır. Tanı konulduktan sonra, alanında uzman beslenme profesyonelleri, demir veya B12 vitamini eksikliğini gidermeye yardımcı olacak uygun besinlerin belirlenmesi konusunda destek sağlayabilir. Çölyak hastalığında ise glutensiz diyetin kesin ve sıkı şekilde uygulanması gerekir. Bu sayede ince bağırsak mukozası zamanla iyileşir ve demir ile B12 vitamininin emilimi yeniden normale döner.

Bu ilginizi çekebilir:

Çölyakta Bağırsak Sağlığı: Mikrobiyomun Rolü
beslenme

Devamını oku

İntestinal Mikrobiyota Nedir?
beslenme

Devamını oku

Hassas Bağırsak ve Overlap (Çakışma) Fenomeni
İBS

Devamını oku