“İnsan mikrobiyomu veya mikrobiyotası, inanılmaz sayıda mikroorganizmadan oluşan bir bütündür. Buna bakteriler, virüsler, protozoalar ve mantarlar dahildir – tahminlere göre 100 trilyona kadar! Bu, vücudumuzdaki hücre sayısının on katı demektir. Bu devasa sayı göz önüne alındığında, mikrobiyomun sağlığımız ve yaşam kalitemiz üzerindeki etkileri hakkında hâlâ bilmediğimiz çok şey olduğu açıktır. Bu etkiler arasında özellikle bağırsak sağlığı üzerindeki etkiler öne çıkar.”
Çölyakta Bağırsak Sağlığı: Mikrobiyomun Rolü
Çölyak hastalarında gluten içeren gıdaların tüketimi ince bağırsak mukozasının yıkımına yol açar. Ayrıca bu kişilerde bağırsak mikrobiyomunda sıklıkla bir dengesizlik görülür – peki bu durum hastalığın nedeni mi yoksa sonucu mu? Mikrobiyota, bağırsak sağlığı ve çölyak arasındaki ilişkiyi deneyimli diyet asistanı ve tıp pedagogu Birgit Blumenschein bizim için açıklıyor:
Birçok Etken, Benzersiz Yapı – Bireysel Mikrobiyota
“Bireysel mikrobiyotanın tam bileşimi kişiden kişiye farklıdır. Burada çeşitli faktörler rol oynar. Bu, doğum şekliyle başlar ve doğum sırasında anneden çocuğa hangi mikroorganizmaların geçtiğiyle ilgilidir. Genetik yapı ve coğrafi köken de önemlidir; yaşadığımız yer, maruz kaldığımız mikroplar ve geçirdiğimiz hastalıklar da etkili olur. Gastrointestinal mikrobiyota ayrıca yaşam tarzımız ve beslenmemizden de etkilenir. Yani beslenme yoluyla bağırsak sağlığımız için aktif olarak bir şeyler yapma şansımız var.”
Disbiyoz: Bağırsak Florası Dengesini Kaybettiğinde
“Normalde bağırsaklarımızda hem yararlı hem de daha az yararlı mikroorganizmalar bulunur. İdeal durumda bu oran, genel olarak sağlıklı bir dengeyi ifade eder. Ancak çeşitli faktörler bu dengeyi bozabilir. Uzmanlar bu duruma disbiyoz adını verir.”
Çölyakta Mikrobiyal Disbiyoz:
Neden mi, Sonuç mu?
“Çölyak hastalarının bağırsak mikrobiyotasını incelediğimizde, sağlıklı bireylerin mikrobiyomuna göre farklılıklar görürüz. Örneğin, burada genellikle daha az bifidobakteri bulunur. Peki bu disbiyoz çölyakta neden mi yoksa sonuç mu? Çölyak, birçok tahılda bulunan gluten adlı yapışkan proteinin ince bağırsak mukozasında iltihaplanmaya yol açtığı bir otoimmün hastalıktır. Bu iltihap mukozanın yıkımına neden olur – ve bu da mukozaya bağlı mikroorganizmaların değişmesine yol açar. Bu bağlamda gluten sindirimine daha yakından bakmak da ilginçtir: Gluten proteinleri çok dayanıklıdır ve bağırsakta tamamen parçalanmaz. Sindirim sırasında bağırsakta gliadin peptitleri adı verilen parçalar kalır. Sağlıklı mikrobiyotanın bazı bileşenleri, örneğin laktobasiller ve bifidobakteriler, gliadin sindirimini optimize edebilir. Bu şekilde mukozaya koruyucu bir etki yapabilecekleri düşünülüyor.
…Bugün biliyoruz ki mikrobiyom, glutenin sindirilebilirliği ve dolayısıyla çölyak hastalarının bağırsak sağlığı üzerinde etkili. Ancak bu bilgiyi pratikte kullanabilmek için hâlâ çok fazla araştırmaya ihtiyaç var – örneğin hangi probiyotiklerin burada olumlu bir etki gösterebileceği gibi.”