Tahıl ürünleri tükettikten sonra tekrar tekrar şikâyetler mi yaşıyorsunuz? Bunun arkasında çölyak belirtileri, yani gluten intoleransına işaret eden semptomlar olabilir – ancak bu durum buğday duyarlılığı, gluten duyarlılığı veya buğday alerjisi belirtilerinden de kaynaklanabilir. Ne yazık ki bir çölyak hastalığı için yapılan kendi kendine testler kesinlik sağlamaz: Çölyak hastalığını kesin olarak test edebilecek tek kişi doktorunuzdur. Burada, çölyak testi uygulamada nasıl yapılır, çölyak antikorlarının rolü nedir ve ne zaman ince bağırsaktan örnek alınır, bunları açıklıyoruz. Ayrıca, muayene sırasında aklınızda bulundurmanız için kontrol listemizi yazdırıp yanınıza alabilirsiniz.
Tıbbi çölyak testi nasıl yapılır?
Mide ve bağırsaklarınızda neler olup bittiğini gerçekten öğrenmek istiyorsanız, doktorunuzda çölyak hastalığı için test yaptırmanız gerekir. Doğru tanıya giden yoldaki ilk önemli adım, aile hekiminizden randevu almaktır.
Muayeneye kadar mutlaka gluten içeren besinleri tüketmeye devam etmelisiniz!
Aksi takdirde test sonuçları yanıltıcı olabilir.
Gluten intoleransına dair bulgular varsa, doktorunuz ilk adım olarak basit bir kan testi isteyebilir. Kanda çölyak antikorlarının saptanması, çölyak hastalığı için güçlü bir göstergedir.¹
Yetişkinlerde tanıyı kesinleştirmek için genellikle ince bağırsaktan küçük bir doku örneği alınır.² Bu işlem, örneğin ayaktan yapılan bir gastroskopi ile gerçekleştirilir.
Bu aşama, tıbbi çölyak tanısında çok önemli bir kilometre taşıdır; çünkü çölyak hastalığı, bağışıklık sisteminin ince bağırsağın iç yüzeyine zarar verdiği otoimmün bir hastalıktır.
Kan testindeki şüphe, ince bağırsak biyopsisiyle doğrulanırsa, çölyak hastalığı tanısı kesinleşmiş olur.
Buğday alerjisi, gluten/buğday hassasiyeti veya IBS nasıl test edilir?
Bu incelemeler çölyak hastalığını dışladıysa, doktorunuz bir sonraki adımda şikâyetlerinizin buğday alerjisinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştırabilir. Alerji tanısında standart uygulamalardan biri beslenme ve semptom günlüğü tutulmasıdır.
Ayrıca, kanda spesifik alerji antikorları da test edilebilir. Bunun yanı sıra prick testi uygulanabilir: Buğday içeren bir test solüsyonu cilde damlatılır ve küçük bir iğne ile derinin içine verilir. Ciltte reaksiyon oluşması alerji lehine bir bulgudur.
Bu testler de normal çıkarsa, tanı süreci devam eder; çünkü belirtileriniz buğday veya gluten hassasiyetine bağlı olabilir. Çölyak tanısı tamamlandıktan sonra, doktorunuzla birlikte glutensiz diyet denemesi yapıp yapmamayı değerlendirebilirsiniz.
Eğer glutensiz diyetle şikâyetlerinizde iyileşme olmazsa, olası nedenlerden biri de İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS) olabilir.
Değerlendirmeye giden yol bu nedenle birçok basamaktan oluşabilir. Doktor randevunuza hazırlıklı gitmeniz için, yazdırıp yanınıza alabileceğiniz bir kontrol listesi hazırladık:
