İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS)

İrritabl bağırsak sendromu nedir?

İrritabl bağırsak sendromu (İBS), bağırsakların fonksiyonel bir hastalığıdır. Çok sayıda doktora başvurulmasına ve ayrıntılı tetkikler yapılmasına rağmen, çoğu zaman altta yatan organik bir neden saptanamaz.
Buna rağmen semptomlar uzun vadede göz ardı edilemez; çünkü yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürür.

Dünya genelinde toplumun yaklaşık %11–20’sinin irritabl bağırsak sendromundan etkilendiği tahmin edilmektedir. Birleşik Krallık’ta prevalans yaklaşık %15tir. İBS, kadınlarda erkeklere kıyasla iki kat daha sık görülür ve özellikle 20–30 yaş aralığında daha yaygındır.³⁰˒³¹

İrritabl bağırsak sendromunun belirtileri nelerdir?

Semptomlar oldukça çeşitlidir. İrritabl bağırsak sendromu genellikle şu belirtilerle kendini gösterir:

  • Gaz
  • Kabızlık
  • İshal
  • Şişkinlik
  • Kramp tarzında karın ağrısı

Bunlara ek olarak, yorgunluk, uyku bozuklukları, depresyon, bel, eklem veya baş ağrıları da sıklıkla İBS ile birlikte veya İBS’nin bir sonucu olarak ortaya çıkabilir.

Bu spesifik olmayan semptomlar, İBS’nin; çölyak hastalığı, buğday alerjisi, gluten/buğday duyarlılığı ya da besin intoleransları gibi diğer hastalıklardan ayırt edilmesini zorlaştırır.³²

İrritabl bağırsak sendromunun tedavisi

İrritabl bağırsak sendromunun tedavisi kişiye özeldir ve bu nedenle hastadan hastaya değişir.
Güncel İBS tedavisi, genellikle birden fazla yaklaşımın kombinasyonuna dayanır. 

Bunlar arasında:

  • Psikoterapi
  • Gevşeme ve stres azaltma egzersizleri
  • İlaç tedavisi
  • Probiyotikler
  • Bireysel semptomlara göre uyarlanmış beslenme tedavisi yer alır.³³

İrritabl bağırsak sendromu için genel beslenme önerileri

İrritabl bağırsak sendromu için kanıta dayalı net beslenme önerileri sınırlıdır. Ancak bu, bireysel intoleranslara göre uyarlanmış bir diyetin etkili olmayacağı anlamına gelmez. Birçok kişi, özellikle kişiye özel düzenlenmiş düşük FODMAP diyetinin, semptomların azaltılmasında oldukça etkili olduğunu bildirmektedir.

Beslenmede temel kural şudur:
Tolere edilemeyen karbonhidratlardan (laktoz, fruktoz, sorbitol) mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

İrritabl bağırsak sendromunun nedenleri

İBS’nin tek başına beslenmeden kaynaklandığı düşünülmemektedir.
Her ne kadar fazla karbonhidrat ve şeker tüketimi, yetersiz lif alımı ve aşırı alkol tüketimi rol oynayabilse de; haftalar, aylar hatta yıllarca sürebilen hastalıklar ve enfeksiyonlar da dikkate alınmalıdır.

Ayrıca genetik faktörler de tamamen dışlanamaz. Bireye bağlı olarak, İBS’ye genetik yatkınlık söz konusu olabilir.
Son olarak, stres gibi sosyal faktörler, bağırsak-beyin ekseni aracılığıyla etkili olabilir; çevresel faktörler de rol oynayabilir.

Olası tetikleyicileri belirlemek ve kaçınmak

Besin günlüğü, belirli besin intoleranslarını veya alerjileri saptamada faydalı olabilir.
Eğer bazı gıdalar semptomları tetikliyor ya da kötüleştiriyorsa, buna yönelik hedefli önlemler alınabilir.

Bazı durumlarda glutensiz diyet, ağrı, şişkinlik, yorgunluk ve dışkı kıvamında belirgin iyileşme sağlayabilir.
Charité Berlin tarafından yapılan bir çalışma³⁴, irritabl bağırsak sendromu hastalarının üçte birinin glutensiz diyetten büyük fayda gördüğünü ve hatta semptomsuz yaşayabildiğini göstermiştir. Bu hastaların büyük olasılıkla gluten/buğday duyarlılığı bulunmaktadır.

Ancak glutensiz diyete başlamadan önce, mutlaka çölyak hastalığı ve buğday alerjisi dışlanmalıdır.³⁵

Bazı ülkelerde düşük FODMAP diyeti, irritabl bağırsak sendromu tedavisinde standart yaklaşımlar arasına girmiştir; çünkü umut verici sonuçlar sunmaktadır.³⁶
Bir çalışmada³⁷, düşük FODMAP diyeti uygulayan İBS hastalarının %70’ine kadarında semptomların iyileştiği gösterilmiştir.³⁸

Sources


30Nice, 2008: Irritable bowel syndrome in adults: diagnosis and management
31DE_Schär_Folder_Reizdarm_2019-02.
32DE_DSI_Infoblatt_Reizdarmsyndrom_2019-02.pdf
33DE_Schär_Folder_Reizdarm_2019-02.
34Barmeyer, C. et al. (2016) Long-term response to gluten-free diet as evidence for non-celiac wheat sensitivity in one third of patients with diarrheadominant and mixed-type irritable bowel syndrome. Int J Colorectal Dis
35DE_Schär_Folder_Reizdarm_2019-02.
36Gibson PR (2017) Evidence for the low FODMAP diet in IBS. Elsevier
378.Quelle: Halmos, E.P. et al.: A diet low in FODMAPs reduces sym-ptoms of irritable bowel syndrome.
38DE_Schär_Folder_Reizdarm_2019-02.

Geri

Buğday alerjisi