Bağırsak organımız

Bağırsak: başlı başına bir mucize

Bağırsağın vücutta kapladığı alan, işlevlerinin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koyar: Yetişkinlerde bağırsakların toplam uzunluğu 7 metreye kadar ulaşabilir. Özellikle ince bağırsağın iç yapısı, son derece geniş bir yüzey alanına sahip olmasıyla dikkat çeker.

Çok yönlü bir organ: bağırsak

Bağırsak denildiğinde çoğu kişinin aklına ilk olarak sindirim ve besin öğelerinin emilimi gelir – ve bu işlevler elbette en önemli görevler arasındadır.
Ancak bağırsak, bunun çok ötesinde bir role sahiptir:

• Bağışıklık sisteminin bir parçasıdır
• “Karın beyni” olarak duygularımızı etkiler
• Bağırsak mikrobiyotası ile hormon üretimi arasında doğrudan bir ilişki vardır

Bağırsak mikrobiyotasındaki bazı bakteri türleri, hormonların düzenlenmesinde önemli rol oynar. Ayrıca çok sayıda hormon doğrudan bağırsakta üretilir.

Yönetim dehası: mide

Midenin kaslı duvarları son derece elastiktir ve 1,5 litreye kadar besini barındırabilir.
Kolay sindirilen besinler midede 1–2 saat, sindirimi zor olanlar ise 9 saate kadar kalabilir.

Mide ortamı, agresif mide asidi nedeniyle asidiktir. Buna rağmen mide iç yüzeyi, son derece dayanıklı bir mukus tabakasıyla korunur. Bu sayede mide sıvısı görevini yerine getirebilir:
Besinlerle karışır ve onları bir sonraki sindirim aşamasına hazırlar.
Bu sürecin süresi, büyük ölçüde tüketilen besinin türüne ve miktarına bağlıdır.

Taşıma ustası: ince bağırsak

Birçok besin öğesi ve vitamin, ince bağırsağın mukozası aracılığıyla kana emilir.
Sağlıklı bireylerde ince bağırsak mukozası kıvrımlı bir yapıya sahiptir ve villus adı verilen çıkıntılar oluşturur. Bu yapı sayesinde 400–500 m²’ye varan devasa bir emilim yüzeyi oluşur.

Bu geniş yüzey alanı, besinlerin ince bağırsaktan kana hızla geçmesini sağlar.
Çölyak hastalığında ise ince bağırsak mukozası otoimmün bir reaksiyonla hasar görür ve villuslar belirgin şekilde düzleşir (villus atrofisi).¹

Kalın bağırsak ve rektum

Sindirim sürecinin son aşaması burada başlar.
Sindirilemeyen liflerden sıvı ve elektrolitler geri emilir. Bağırsak duvarından salgılanan mukus sayesinde kalan besin artıkları kayganlaştırılır ve rektuma doğru taşınır.
Katı dışkı, anüsten atılana kadar rektumda depolanır.

Sızıntılı bağırsak sendromu (Leaky gut)

Sızıntılı bağırsak sendromu, ince bağırsak mukozasının bariyer fonksiyonunun bozulduğu bir durumdur. Bu bozulma sonucunda bakteriler ve toksinler bağırsaktan kana geçebilir.
Bu maddeler, sistemik inflamasyonu artırarak eser elementlerin, besinlerin ve vitaminlerin emilimini olumsuz etkileyebilir.

Ayrıca bağırsak epitelinden salgılanan ve örneğin histamin veya laktozun parçalanmasında rol oynayan enzimler, bu durumda daha az üretilebilir.

Besin bileşenlerine bağlı nedenler:

• Çölyak hastalığı
• Buğday alerjisi
• Gluten/buğday duyarlılığı
• Laktoz intoleransı
• Fruktoz intoleransı
• Histamin intoleransı

Diğer kronik bağırsak hastalıkları:

• Kronik inflamatuvar bağırsak hastalıkları 
• Crohn hastalığı
• Ülseratif kolit
• İrritabl bağırsak sendromu (IBS)
• Divertiküloz

Şikâyetler devam ediyorsa, mutlaka bir uzmana başvurulması önerilir.
Sindirim sistemiyle ilgili sorunlarda ilk başvurulacak uzman gastroenterologdur. Gastroenteroloji, sindirim problemlerinin nedenine ulaşmak için çok sayıda tanı ve değerlendirme yöntemi sunar.

Gastroenteroloji şu alanlarla ilgilenir:

• Mide-bağırsak sistemi hastalıkları
• Karaciğer hastalıkları
• Endokrin bez hastalıkları (örneğin pankreas)