Gluten / Buğday Duyarlılığı

Gluten/buğday duyarlılığı nedir?

Bazı kişilerde çölyak hastalığı dışlanmış olmasına rağmen, gluten içeren besinlerin tüketilmesi sonrasında benzer semptomlar ortaya çıkabilir. Bu durum gluten/buğday duyarlılığı olarak adlandırılır.
Gluten veya buğdaya karşı gelişen bu aşırı duyarlılık ani olarak, her yaşta ortaya çıkabilir; ancak geçici bir durum da olabilir. Gluten/buğday duyarlılığının, çölyak hastalığından daha yaygın olduğu düşünülmektedir.¹⁶

Nedenler ve tetikleyiciler

Gluten/buğday duyarlılığı, vücudun buğdayın bazı bileşenlerine karşı intoleransı olarak tanımlanır. Ancak bu intoleransın doğrudan buğdaydaki gluten proteininden kaynaklanmadığı da mümkündür.

Gluten içeren ürünlerde bulunan ve amilaz-tripsin inhibitörleri (ATI) olarak adlandırılan bazı maddelerin, bu intoleransı tetikleyebileceği düşünülmektedir.¹⁷

Ayrıca FODMAP olarak adlandırılan bazı karbonhidrat gruplarının (fermente olabilen oligo-, di- ve monosakkaritler ile polioller) de bu süreçte rol oynayabileceği öne sürülmektedir.¹⁸˒¹⁹

Gluten/buğday duyarlılığı, çölyak hastalığının hafif bir formu değildir. Çünkü bu durumda immünolojik bir mekanizma söz konusu değildir, antikor oluşmaz ve otoimmün bir süreç gelişmez.²⁰

Hangi semptomlar görülebilir?

Gluten/buğday duyarlılığının semptomları spesifik değildir. Tipik olarak semptomlar hızlı bir şekilde ortaya çıkar ve kısa sürede geriler.²¹

Gastrointestinal (sindirim sistemi) semptomlar şunları içerebilir:

  • Karın ağrısı (bazı durumlarda mide girişinde yanma hissi ile birlikte)
  • Bulantı ve kusma
  • Gaz ve şişkinlik
  • Karında dolgunluk hissi
  • Kabızlık
  • İshal
  • Yorgunluk

Bunun yanı sıra, sindirim sistemi dışı semptomlar da görülebilir:

  • Kol ve bacaklarda uyuşma
  • Kas krampları ve eklem ağrıları
  • Baş ağrısı
  • Halsizlik, keyifsizlik
  • Konsantrasyon güçlüğü ve kafa karışıklığı
  • Dolaşım sorunları
  • Egzama
  • Kızarık veya şişmiş dil²²

Gluten/buğday duyarlılığı nasıl tedavi edilir?

Gluten/buğday duyarlılığı olan kişiler, glutensiz diyete geçişten fayda görürler.²³

Bu beslenme değişikliğinin ardından semptomlar genellikle birkaç gün ile iki hafta içinde belirgin şekilde azalır veya tamamen kaybolur.²⁴

Sources

16 Catassi ve ark.: Diagnosis of Non-Celiac Gluten Sensitivity (NCGS): The Salerno Experts’ Criteria, Nutrients, 2015; 7: 4966–4977.
doi:10.3390/nu7064966
17 Makharai ve ark.: The Overlap between Irritable Bowel Syndrome and Non-Celiac Gluten Sensitivity: A Clinical Dilemma, Nutrients, 2015; 7: 10417–10426.
doi:10.3390/nu7125541
18 Stallmach ve ark.: S2k-Leitlinie Zöliakie, AWMF online; 2014
19 Study Short_02_2017-04-05.pdf
20 https://www.schaer.com/de-de/a/faq-glutensensitivitaet
21 Makharai ve ark., Nutrients, 2015
22 Flyer Glutenbedingte Krankheiten_19-04-04
23 Study Short_02_2017-04-05.pdf
24 DSI_Infoblatt_Zöliakie_Ärzte_18-08-01_Internet.pdf

Geri

Çölyak Hastalığı
Buğday alerjisi

Sonraki