Filmy: wyjaśniają, co może się dziać, gdy znów dokucza Ci brzuch.

MEDIA

THEK

Przewlekłe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, biegunka, bóle brzucha czy skurcze, a także objawy pozajelitowe, na przykład zmęczenie, niedokrwistość, problemy z koncentracją lub zmiany skórne, mogą mieć różne przyczyny. Jedną z nich jest celiakia, choroba autoimmunologiczna związana z reakcją organizmu na gluten. Ponieważ często pozostaje nierozpoznana, warto nie ignorować objawów i skonsultować się z lekarzem. Podstawowym krokiem diagnostycznym jest badanie krwi w kierunku przeciwciał, a w razie potrzeby także dalsza diagnostyka specjalistyczna.

Celiakia – co o niej wiemy?

TEKA

Dla osób z celiakią dieta bezglutenowa jest jedynym skutecznym leczeniem i musi być stosowana konsekwentnie przez całe życie. Na początku wymaga nauki czytania etykiet, rozpoznawania źródeł glutenu i unikania zanieczyszczeń krzyżowych, ale z czasem staje się częścią codzienności. Produkty zawierające pszenicę, żyto, jęczmień czy orkisz należy zastąpić bezpiecznymi alternatywami, takimi jak ryż, kukurydza, gryka, komosa ryżowa, amarantus czy certyfikowany bezglutenowy owies. Prawidłowo prowadzona dieta pomaga odbudować jelita, złagodzić objawy i poprawić jakość życia.

Czym jest gluten i gdzie się znajduje?

Reakcje na produkty zbożowe mogą mieć różne przyczyny. Należą do nich celiakia, alergia na pszenicę, nadwrażliwość na gluten lub pszenicę oraz zaburzenia czynnościowe jelit, takie jak IBS. Objawy często są niespecyficzne i obejmują wzdęcia, bóle brzucha, biegunkę lub zaparcia, ale mogą pojawić się także zmęczenie, bóle głowy, zmiany skórne czy wahania nastroju. Ponieważ te schorzenia mogą wyglądać podobnie, kluczowa jest właściwa diagnostyka medyczna, zanim pacjent samodzielnie wyeliminuje gluten lub zboża z diety.

Jak często występują choroby związane ze zbożami?

Układ trawienny odpowiada za rozkład pokarmu, wchłanianie składników odżywczych oraz usuwanie resztek z organizmu. Trawienie zaczyna się już w jamie ustnej, a następnie pokarm przechodzi przez przełyk, żołądek, jelito cienkie i jelito grube. Zdrowie jelit ma znaczenie nie tylko dla trawienia, ale także dla odporności i ogólnego samopoczucia. W celiakii gluten wywołuje przewlekły stan zapalny jelita cienkiego, co może prowadzić do zaburzeń wchłaniania składników odżywczych i objawów takich jak wzdęcia, biegunka, zaparcia, zmęczenie czy niedobory.

Jak pracuje przewód pokarmowy? 

Dieta Low FODMAP polega na czasowym ograniczeniu fermentujących węglowodanów, które u części osób mogą nasilać wzdęcia, bóle brzucha, biegunki lub zaparcia. Najczęściej stosuje się ją u pacjentów z zespołem jelita drażliwego, po wcześniejszym wykluczeniu innych chorób, takich jak celiakia czy nadwrażliwość na gluten lub pszenicę. Dieta przebiega etapami: najpierw ogranicza się produkty bogate w FODMAP, następnie stopniowo się je wprowadza, aby ocenić indywidualną tolerancję. Ze względu na restrykcyjny charakter najlepiej prowadzić ją pod opieką dietetyka i lekarza.

IBS i dieta low FODMAP – jak sobie z nimi poradzić?

Diagnostyka celiakii zaczyna się od konsultacji lekarskiej i wykonania badań krwi w kierunku charakterystycznych przeciwciał, najczęściej przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA, wraz z oceną całkowitego poziomu IgA. Ważne jest, aby przed badaniem nie eliminować glutenu z diety, ponieważ może to zaburzyć wyniki. Jeśli badania wskazują na celiakię, lekarz może skierować pacjenta do gastroenterologa i zalecić biopsję jelita cienkiego w celu potwierdzenia rozpoznania. Leczeniem jest ścisła, dożywotnia dieta bezglutenowa prowadzona najlepiej z pomocą dietetyka.

Jak diagnozuje się celiakię?

Test objawów GutSense to proste narzędzie online, które pomaga lepiej uporządkować informacje o dolegliwościach trawiennych i objawach ogólnych, takich jak zmęczenie, bóle głowy czy bóle mięśni i stawów. Test nie zastępuje diagnozy lekarskiej, ale może wskazać, kiedy warto skonsultować się z lekarzem i jakie możliwe przyczyny objawów należy omówić. Wynik może być pomocny podczas wizyty, szczególnie wtedy, gdy pacjentowi trudno opisać wszystkie swoje dolegliwości.

Test GutSense – pierwszy krok do poprawy jakości życia

Nawet zdrowa i urozmaicona dieta nie zawsze chroni przed niedoborami, jeśli w jelicie cienkim dochodzi do zaburzeń wchłaniania. Tak może dziać się w nieleczonej celiakii, w której gluten wywołuje stan zapalny i uszkodzenie błony śluzowej jelita. Objawy mogą obejmować zmęczenie, problemy z koncentracją, bladość skóry, łamliwe paznokcie, wypadanie włosów, skurcze mięśni lub mrowienie kończyn. Jeśli niedobory żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego, witaminy D czy wapnia utrzymują się mimo dobrej diety, warto porozmawiać z lekarzem o diagnostyce celiakii.

Zmęczenie, wypadanie włosów i problemy z pamięcią – z czego mogą wynikać?

Jeśli celiakia zostanie wykluczona, a objawy nadal pojawiają się po spożyciu produktów zbożowych, warto rozważyć inne możliwe przyczyny. Mogą to być alergia na pszenicę, nadwrażliwość na gluten lub pszenicę, nietolerancje węglowodanów, takie jak nietolerancja laktozy lub fruktozy, a także zespół jelita drażliwego. Prawidłowa diagnostyka jest ważna, ponieważ zalecenia dietetyczne różnią się w zależności od rozpoznania. W celiakii konieczna jest ścisła eliminacja glutenu, natomiast w nadwrażliwości czasem wystarczy ograniczenie produktów wywołujących objawy.

To nie celiakia – co dalej?

Celiakia występuje częściej, niż wiele osób przypuszcza, i może dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych. Szacuje się, że choroba może dotyczyć około 1 na 100 osób, a wiele przypadków pozostaje nierozpoznanych. Objawy nie zawsze ograniczają się do układu pokarmowego. Mogą obejmować zmęczenie, migreny, niedobory żelaza, bóle mięśni, trudności z koncentracją czy afty. Ryzyko jest wyższe u krewnych pierwszego stopnia osób z celiakią, dlatego w takich rodzinach warto rozważyć badania przesiewowe.

Jaka jest częstotliwość występowania celiakii?

Żywienie jest jednym z kluczowych elementów wydolności fizycznej. Odpowiednia ilość energii, węglowodanów, białka, witamin i składników mineralnych wspiera trening, regenerację i wyniki sportowe. Problemy trawienne mogą obniżać komfort życia i wpływać na osiągnięcia, dlatego warto ustalić ich przyczynę, zamiast od razu przechodzić na dietę bezglutenową. U sportowców z celiakią lub potwierdzoną nadwrażliwością właściwie prowadzona dieta bezglutenowa może pomóc odzyskać dobre samopoczucie i pełną sprawność.

Czy dieta bezglutenowa wzniesie Twoje osiągnięca sportowe na wyższy poziom?

Zespół jelita drażliwego, czyli IBS, może powodować bóle brzucha, wzdęcia i nieregularne wypróżnienia, ale podobne objawy występują także w wielu innych chorobach przewodu pokarmowego. Dlatego rozpoznanie IBS powinno być stawiane dopiero po wykluczeniu innych przyczyn, w tym celiakii, alergii na pszenicę oraz nadwrażliwości na gluten lub pszenicę. Dokładna diagnostyka pomaga uniknąć błędnych zaleceń i pozwala dobrać odpowiednie postępowanie, w tym dietę oraz zmiany stylu życia.

MEDIATEKA

Filmy: wyjaśniają, co może się dziać, gdy znów dokucza Ci brzuch.

Celiakia – co o niej wiemy?